بناهايى بسيار بزرگ و قديمى ديده مىشد . از آن جمله كاروانسراى بزرگ رباط خشك « 1 » كه خود مىتواند نمايانگر اين نكته باشد كه روزى كاروان‌هاى بزرگى در اين مسير رفت‌وآمد مىكرده‌اند . براى من اين معما پيش آمده بود كه چرا چنين راهى كه زمانى چنان رونق و شكوهى داشته و ساختمان‌هايى چنين عظيم بر كنار آن برپا بوده و اكنون متروك و بلااستفاده مانده است . دهكده‌هايى كه ساكنين آن مردمى از طايفهء جمشيدى بودند در همسايگى هرات قرار داشت اما پشت سر آنها و درست در درهء كشك به تعداد زيادى از درانىهاى پشتى رود و زمينداور برخوردم . حال آنكه نورزايىها دوباره در سمت غربى اينها اسكان داده شده بودند . به نظر مىرسيد كه امير سياستى را در پيش گرفته است كه بر طبق آن قبايل خالص افغانى بايد در سرحدات شمال اين كشور اسكان داده شوند . آنچه مسلم است اين قبايل غير افغانى از قبيل ازبك‌هاى ميمنه ، هزاره‌هاى هرات و جمشيدىها هستند كه با تركمن‌هاى روس در ارتباط و تماس مستقيم‌اند و امير نيز تصميم گرفته است كه اين قبايل را با مردمى از نژادهاى پشتوزبان محاصره كند . اينها مردمانى كشاورز و افغانىهاى پاك و خالص هستند ، كه هيچگاه رشتهء الفت خود را با افغانستان قطع نخواهند كرد و به بردگى و بهره‌كشى روسها تن در نخواهند داد . اسكان دادن اين افراد در سرحدات شمالى در طول چند سال اخير خود نشانهء بارزى از تغييرات بجا و تصميمات جدى دولت افغانستان در قبال امور و سياست‌هاى مرزى است . در هيجدهم ماه مه به چهل دختران در كنار رودخانه كشك رسيديم . از اينجا مرز با روسيه شروع مىشود . در هندوستان و زمانى كه هنوز سفرم آغاز نشده بود اين روز را براى رسيدن به اين محل تعيين كرده بودم . در محلى به نام زيارتگاه چهل دختر چادرها را برافراشته و مستقر شديم . در اين محل در بغل يك كتل پوشيده از علف چشمه‌اى مىجوشيد و در زير آن رديفى چند از درختان توت سر به آسمان كشيده بودند . به همين خاطر چادرهاى ما سايه‌اى گسترده و دلپذير را بر فراز خود احساس مىكردند . در آنسو و در شرق رودخانه تيرهاى علامت مرزى را كه در سال 1887 م . من و سرهنگ پيكوك « 2 » محل آنها را تعيين كرده بوديم و شرقىترين حد مرزى را تشكيل ميداد قابل رويت بود .

--> ( 1 ) - در اصل رباط خوش است ولى در كتاب فرهنگ جغرافيائى افغانستان تاليف آدامك رباط خشك ضبط شده است كه در مجموع دو دهكده است كه در كنار يكديگر قرار گرفته و در 25 ميلى جنوب غربى رود خشك واقع است . كشك نيز آمده است . ص 109 و 110 جغرافياى حافظ ابرو ، به كوشش مايل هروى . از انتشارات بنياد فرهنگ ايران ، 1349 . ( 2 ) - Colonel Peacocke